Monday, 11 June 2018

AIDS VEI KHAWMPUIAH KA KAL VE A!

- Kenny Muankima

Dt. 5th - 7th June, 2018 chhung khan Mizorama a vawi khatna atan Aizawlah PLHIV (People living with HIV) Conference hman a ni a. Vanneihthlak takin an zingah tela he hun chhim tur hian hun țha pek ka ni ve hlauh mai a, ka hlawkpuiin ka kâl lovang tih ka hlauh ngawih ngawih avang leh, a kal ve lo leh inkhawmpui an nei a ni tih lo hre ve lem lo te tan pawh a lo hlâwk tak mialin kha Inkhawmpui kha kan review ve reng reng teh ang.

A thupuia ka hman hi a dik lo nghal hu a, mahse he natna leh a hrik kan hriat dan dik tawk lohzia tifiah turin a dik loh ang ang hian ka hmang lui a ni zaw ber. HIV hi Human Immunodeficiency Virus tihna a ni a. Chumi awmzia chu mawlmang tak chuan 'taksa ralvengtu tlakchham tirtu natna hrik' ti pawhin a sawi theih awm e.

Chu natna hrik - HIV chu miin a thisena a kai rualin AIDS a vei tihna a ni nghal lo chungin keini chuan AIDS vei kan ti mai țhin a. A nihna takah chuan miin he natna hrik hi a kai a nih chuan HIV Positive emaw PLHIV hi a sawi dan tur dik zawk chu a ni. AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome emaw Acquired Immunodeficiency Syndrome) hi HIV vanga natna lo piang chu a ni na meuh mai a, mahse a nihna takah chuan hei hi chu an last stage ang - PLHIV in treatment a lâk țhat loh avanga a taksa ralvengtu a lo chhiat a, natna hrang hrang a lo fawm kem tawh a, enkawl vak ngaihna a awm tawh bar loh hun stage-a an natna hming kha a ni.

Chuvangin AIDS stage ah hian an luh lohna turin PLHIV reng reng chu a rang thei ang bera treatment pek an ni țhin a. An enkawlna hi ART (Antiretroviral treatment/therapy) tih niin an damdawi ei țhin hi ARV (Antiretroviral) tiin an sawi țhin. Chuti a nih chuan ART la chuan ARV a ei țhin tihna a nih chu. A fiah em aw!?

PLHIV in a hunbi dik takah ARV hi a ei zat zat a nih chuan a lo rei hnuin a taksaa HIV hmuh theih loh hial khawpin he damdawi hian a heng natna hrik te hi a tițhuanawp (suppress) thei a. Mahse chuvangin a that chimit ta tihna erawh a ni lem lo. Chutiang dinhmun miin a thleng a nih chuan he natna hrik kai ve lo nena an danglamna awm chhun chu a ni chuan darkar 24 danah damdawi ei a la ngai reng kha a ni deuh thawthang awm a sin.. Damna kim ni lo mahse, chu tluka dinhmun duhthusam chu HIV kai tawh tan a awm chuang lo..

Thupuiah lut phawt ila, a țul tâk a leh heti lam chu kan la sawizui leh zawk dawn nia.

Dt. 5th June, 2018 khan Synod Conference Centre midangin an lo book tawh avangin Hawla Auditorium ah Conference hi bul țan a ni a, a tuk - Dt. 6th June, 2018 ațangin Synod Conference Centre lamah insuan phei a ni thung. He Conference ni 3 chhung hian a ni khatnaah mi 180 vel, ni hnihnaah mi 140 vel leh a ni thumnaah mi 150 velin Conference an chhim a. Mipa aiin hmeichhia an kal țhahnem zawk zel bawk.

Mizorama PLHIV Conference hmasa ber hi CARE - World Vision India, Gan Sabra, FHI360 leh MSACS te țangkawpin an buatsaih a ni a. A kal zawng zawng tana T-Shirt an sem piah lamah TA an pe vek a. Tin, thlenna tur nei lo te tan riahna leh ei leh in tur an ngaihtuahsak vek bawk. He Conference ah hian a lo berah Nuaih 5 vel tal chu sen ral a nih a rinawm a. Hetia ngaihtuah mai chuan mipui nawlpui, a hmuna tel ve lem lo chuan sum hi uiawm tham viauin a lang ngei ang. Mahse, kha Conference khan rah țha a chhuah ngei ka ring tlat a, a kal apiang maiin tisa leh thlaraua hlawkthlak an tih deuh zelah kan ram leh hnam pawhin a himpui sawtin ka ring a, ka beisei.

Ka hre sual lo a nih chuan Serchhip District tih loh District dang ațang chuan PLHIV tel/kal an awm vek niin ka hria a. An haw hunah mahni hmun țheuhah an thiam leh theih, an phâk tâwk ang zelin he ram leh hnam chhan tura an țan thar viau hlawm ka ring tlat bawk. Chutih rual chuan HIV+ zawng zawngte hian ngai pawimawh vek se, tel vek thei ni se a hlawkthlak lehzual ngeiin a rinawm.

A ni indawt leh programme ang diak diaka review ka tum lem lo a, mipui nawlpuiin kan hriatpui atana pawimawh tur chinah zel ka lawrkhawm diat diat dawn a ni.

Conference Programme hi ruahmanna felfai tak nen duan lâwk vek a ni a, PLHIV te tana hriat tur leh hriat țul topic hran hranin mithiam leh thawktu lam ațangin thusawi hran hran ngaihthlak a ni a, thusawi apiang mai a ngaihnawmin a hlawkthlak em em mai a ni. He field a lo thawk sa tan pawh retreat a nih ber avangin a khamawm loh a, a ngaihnawmin a bengvarthlak em em vek a ni ber. Chung thusawi hrang hrang zinga ka tarlan duh zual bik deuh deuh te chu:

Dr. R.L. Sanghluna:
Ani hi chuan Zoram khawvelah introduction a mamawh tawh kher lovang. "Mizo IDU (Injecting Drugs User) leh AIDS vei te pa.." an tih hial țhin kha a ni a. Ani hian addiction chungchangah zirtirna țangkai leh ngaihnawm em em mai a pe a. Addiction hi rilru lama dam lohna, ngaihnep theih miah loh, vuak reh theih loh leh shock sim theih chi a nih lohzia te, dam thei tawh lo, engtik hunah pawh chhuak leh thei a nih avanga tal chhuah tumte pawhin rilru fim taka ruahmanna felfai tak nena hmachhawn ngai a nihzia fiah fel fai takin a sawi a. Damdawi lo addict tawh, nghei thei tawh si lo, nghei duh bawk si te tana țanpui tura OST (Opioid substitution therapy - methadone or buprenorphine) a awm thu te, illegal drugs nena khaikhina OST țhat zawkna point hrang hrang nen chiang takin a hrilhfiah kelh a. Kei chuan kha tluka OST chungchang fiah zawka hrilhfiahna ka la ngaithla ngai lo. Hetiang mi kan lo awm a, OST chungchang hi kan la hre fuh ngai lo a nih chuan mahni hnaih ber TI (Targeted Intervention - eg. AMRO etc) emaw OST Centre emaw pana mahni nun chhan tura a kawnghmang zawhfiah vat chi a ni a. Nu leh pa lam pawhin hei hi kan hre fuh lo a nih chuan i zirchiang deuh deuh teh ang u.

Dr. Christina:
Ani hi Aizawl ART Centre lam Doctor niin ka hria. Ani hian ART lâk țhat a pawimawhna leh ART vanga thil thleng thei hrang hrang te PowerPoint Presentation nena țangkawpin fiah takin a sawi bawk a. PLHIV te pawhin ti kha chuan chuan ART Centre-a ART awmzia an lo hrilhfiah aia chiang leh fiah zawkin an chiangin an fiah tawh ang a, an ngai pawimawh sawtin an nun mai bakah an hmangaihte nun an chhan phah ngei a beiseiawm..

Dr. Chawnglungmuana:
Dr. Chawnglungmuana hi Shalom lama an doctor niin ama țawngkam takin "HIV te hi natna lerh tak mai, natna hrang hrang ngaihzawn hrat tak" an nih avangin HIV+ tena an kai sam em em Hepatitis B leh C chungchangah zirtirna fiah fel fai takin mi a pe bawk a. A hlawkthlak țhin teh e..

Nui Sailo:
ANC (Antenatal Care) lamah Nui Sailo hnen ațangin HIV+ hmeichhiain a nau paia HIV a kaichhawn theih dan leh a inven dan kawngte chiang taka ngaihthlak niin, a venpuina lam buaipui tura Project Ahana a awm tawh thute a sawi chhuak a. District tin viltu Ahana Field Officer te leh Office lam Staff te hming leh number tar chhuah a ni bawk a. Khami vang ngawt pawh khan HIV+ nu nau pai ten an fateah HIV natna hrik an kai tlem sawtin a rinawm! District hran hran Field Officer (FO) te leh an biakpawhna number hi mamawh kan awm takin kan tar tel ang a, anni pawhin an hna a nih avangin pawi an ti lo turah ngai ang. HIV+ raipuar zingah kawnghmang hre lo kan awm a nih chuan mahni awmna district PO te hi kan call vat dawn nia..
Aizawl East - Henry - 9612660119
Aizawl West - Rki - 7085881647
Siaha - Dovi - 8256942184
Lawngtlai - Zodina - 9774773646
Mamit - Angela - 9774758531
Champhai - Maliani - 9862148466
Champhai - Sangtea - 96155517123
Lunglei - Albert - 9774988715
Serchhip - Nuni - 8731070872
Kolasib - Zorini - 8974829125

Loon Gangte:
Ani hi Delhi Network of Positive People, Mizoramah pawh organisation lama funding rawn buaipui thei hial, kha pawl founder kha a ni a. He huna thusawi tur hrim hrima an chah chhuah a ni. Zu leh damdawi ngawlvei țhin niin an sawi a, mahse chu chu a recover hnuah a țha zawnga hmangtu a ni! Matric a pass lova, mahse Asia khawmualpui level pawhin thlan chhuah a lo ni tawh țhin a ni awm e. Ani hi kum 2007 vela HIV+ a nih inhre chhuak a ni a, a ruihhlo khawih ațanga inzir chuak a ni. A sawi dan chuan "Damdawi rui țhin mi chuan pawisa a neih leh neih loh, damdawi a neih leh neih loh a ngaihtuah lo. Tih a tum tawp a, a ti leh nge nge țhin. Chu spirit chu thil țha tihna'n midang tana malsawmna nihna atan ka hmang ta thung a ni.." tiin a sawizawm zelnaah "Thil țha tih i tum daltu che chu tu pawh nise i tan hmelma a ni a, țanpuitu che erawh i tan țhian a ni.." tiin HIV+ anga a thil tawn hrang hrang leh an hmalakna te behchhanin 'Positive Living' topic a thupui ber a. A țawng pai ber titi hi a ngaihnawm ber emaw tih tur a ni. A HIV+ puite chu an damdawi ei (ARV) hrechiang turin a fuihin a chah a, "Kan tih tur dik tak tia a hun dik taka damdawi kan ei chuan Pathian hian a tih tur a lo ti ve mai!" tiin a nupui, HIV- in fa neih a duh vanga a taksa virus awm tițhuanawp (viral supression) tura damdawi țha taka a ei a, a viral load an test hnuhnung pathuma virus an detect theih loh hnua fa nei tura condom tel lova nupa nun an hman tâk dan te sawiin, "ART (ARV) hi ka tan chauh himna a ni lova, ka nupui hmangaih em em leh ka fa harh tak tak te tan pawh damna a lo ni ta a nih chu..," tiin ama tawn ngei ațangin treatment lakțhat pawimawhzia a puang bawk. A nupui faunau te hi HIV hrik lakah an him vek a ni! A PLHIV pui te chu chawmhlawm ni lo tur leh mahni kea din tum tlat turin a chah a. Chumi tur chuan an hrisel a ngaih thu leh an tana hriselna ban theih awm chhun chu ART a nih thu uar takin a sawi bawk. Tin, PLHIV Pawl leh NGO hrang hrang te pawh fund awm vang chauha activity nei lova, an activity hmanga fund hlawhchhuak zawk turin a challenge bawk. Tin, Mizorama PLHIV te chu thi nasa a tihzia sawiin "Mizoram statistic ah chuan AIDS vanga thi tam tak an awm, mahse kei chuan Mizo zingah AIDS vanga thi an la awm lo, mahni inthup vang zawk a thi an ni.." tiin PLHIV te chu miin an hmuh dan tur aia treatment țha taka an lâk theih dan tur thupui ber turin a fuih bawk.

Dr. Rev. Vanlalruata Hmar:
Dt. 6th June, 2018 bikah hian zan lam Programme siam a ni a. He hunah hian tuna Aizawl English Congregation Church a pastor ni mek leh Mapuia Crisis Centre founder Dr. Rev. Vanlalruata Hmar chuan "Khawngaihna" thupuia hmangin thlarau lam châwm thu țha tak a sawi a. A kamchhuak pakhat, "Khawngaihna huanah chuan thingzar tliak tawh pawhin rah a chhuah țhin" tih thu hmanga ama nuna a harsatna tawh dan leh Pathiana damna a lo chan leh tâk dan a sawi chuan kalkhawmte a vel nasa hle.. Tin, a thusawi zawhah hian Break Through Ministry lamin zaihona mi an neihpui zui bawk tak e..

Konga Khawlhring:
Ani hi Mizorama PLHIV ten an chanvo dik an chan theihna atana pioneer te zinga mi, Positive Network of Mizoram (PNM) hruaitu lo ni tawh țhin niin he hunah hian Official Cameraman a ni a. Conference tawp dawn lama duh duh tana thusawina hun an hawnah rawn ding chhuakin, "Hawh u i bon ang u, kan turu ve hi a ngai. I thi mai mai tawh lovang u, a ho tlat.." tiin PLHIV te chu mi khawngaihna ngawta innghat lova mahni ke a ding tur leh hrisel taka an awm theihna tura treatment ngai pawimawh turin a fuih a. Mizoram PLHIV te an boral nasat danah treatment kan ngai pawimawh tâwk lovah a ngai niin a lang.

Thusawitu zawng zawng leh an thusawi zawng zawng ka tarlang seng lova, hun leh hmun a awm hek lo. Mahse chiang taka ka hriat erawh a kal zingah khan PLHIV Conference hi awm tawh lo tura duhtu an awm ka ring lo hulhual a, duhthusamah phei chuan next ah chuan Mizoram PLHIV te hi 80% tal thei se, HIV hrikin a tihbuai ve loh te pawh hian a tam thei ang berin chhim bawk ila, hlawkna leh sawtna a thuah hnih thuah thum ngawtin a rinawm.

He Conference ah hian Mizoram pum huapa PLHIV te mai bakah he field a tuimi te leh PLHIV chhungte pawh tel theihna tur pawl - Federation din niin hruaitu tur te pawh ruat chhuah an ni nghal bawk a. Anni hmalakna zarah District level ah lungphum nghet takin phum ni se, mipui nawlpui hi kan ram ata he natna umbo tur hian lungrual takin ke i pen suau suau mai ila a duhawm hle.

Tin, sawi loh theih loh leh sawi hmaih phal miah lo tur chu, Conference tawp dawn hian intiamna hun an hmang a, an intiamna thu a țawngkam mawi em em mai chu "He natna hrik - HIV hi keimahah a tâwp ang.." tih kha a ni. Anni chuan kan himna duhin khati khan kan tan thu an tiam a, an tan engnge kan tih ve dawn le!?

Programme zawng zawng kimchang takin sawi sen a ni lova, tikhan, "Kham lo tak leh hlawk takin 1st Mizoram PLHIV Conference chu kan zo ta a ni" tiin i duhtawk phawt mai ang.

He Conference buatsaih a nih theihna atan hun, tha, sum leh ngaihtuahna sengtu zawng zawngte tutu nge an nih ka hre lo, mahse he huna tel ve min phalsaktute zawng zawng nen inzaa chungah lawmthu ka sawi tak meuh meuh a, Lalpa'n a let tamin malsawm mawlh che u rawh se.

Nang malsawmna ni ang che.

Tuesday, 20 August 2013

IT'S MY LIFE

Jon Bon Jovi hla letling tur ka ni lo a, a hla behbawm khel tum pawh ka ni hek lo. A thiam pawh ka thiam nek hek lovang. Mahse he ka thu ziah turah hian a thupuiah he hla title hi hman a inrem bera ka hriat vangin ka hmang ve mai a ni. Mit a tikham em lo'ng chu maw?

"It's my life" tih thutawi te hian ken tel tam tak a nei a, a hman hun leh hman dan a zirin, 'ka nun a nia, ka duhdanin ka hmang ang, i lo sawi ve tur a awm nek love' tih pawh zuk keng tel thei daih a!

Chuvang tak te pawh chu a ni mahna mitin mai hian ngaimawh ni awm angin kan lang a, tunlai thalai te sawiselna atan tak kan hmang bawk. Mahse a nihna takah chuan piangthar tha ber anga kan ngaih atanga Kristian a chhiar ve loh kan duh rum rum khawpa nun pawlawh te thlen hian, kan zavai mai hian 'It's my life' hian min bawih reng a lo ni!

Thuhriltu te pawn pulpit leh maicham atang hialin he thu hi an lam chhuak ta fo, mahse an mahni ngei ngei pawh hi 'It's my life' in a awp beh tho te an ni.

A fing deuhin min bawihbeh nghet zia kan thup thiam deuh a, a mawl deuhin kan thup thiam lo deuh a. Mahse he chhungril nun hi chuan "Kei, kei, kei" a ti mawlh mawlh a. 'Ka' hi kan dah pawimawh em em mai a ni.

A kum lama u deuh leh Pathian belbul zawk kan nih vang maia a pawng ataka thalai te kawh tir bik run hi a dik meuh dawn em ni? A nihna takah chuan 'Ka thu, ka ngaihdan, ka ruahmanna, ka hlawkna....' ngai pawimawh em emtu chu a rual u zawk te hi kan ni a sin! Kan kaihhruai tumna ah min zui lova, kan duhdan min duhpui lova, kan thu tlangpui kan duh bawk si a, chuvanga thalai te hi kap dum dum thin kan lo ni zawk reng hial lo maw?

A dik, kawng dik leh tha a hruai chu kan tum tur a ni teh meuh mai, kan tih makmawh pawh ni. Mahse generation danglam zelah, khawvel changkang chho zelah, kawng dik, tha leh awlsam zawk, an tan pawha zawm nuam zawk tur a awm reng chung pawha, kan lo kalpui thin dan ngai renga kal pui luih kan tum chuan chu bak baka "It's my life" a awm chuang em ni?

Kohhran leh khawtlang mai bakah a ram leh hnam ang hiala kan inlungrual loh fo na chhan leh kan tawrh fo na chhan te hi a nihna takah chuan thalai atanga intan a tlem zawk daih a sin! Hlemhlet, eiruk leh leplerh te hi? A bul tanna zawk chu thalai an ni lo tawp.. Keimahni atanga thalai lama a pakai meuh chuan a lo hluar uchuak tawh a, mawi leh mawi lo pawh thlu thei tawh lo khawpin an lo 'It's my life' ta mai thin a lo ni.

A zunga kar phawi a, pho ro tur chuan rual u te zawk hian bul kan tan hmasak a ngai a sin. A dem leh elsen zawnga thalai te beih chiam chiam hian he 'It's my life' nun hi a chimral lul lovang.. I harh thar teh ang u..

Aw Mizo thalai, nang pawh in enfiah rawh. Kan nu leh pa te mah hetiang an buai chuan, tun atanga i nuna 'It's my life' nghet taka bet kha i kar phawng duh lo a nih bawk chuan, nu leh pa in nih ve hun meuhah chuan "Depression" vanga "Suicide", tuk tin mi za tel in vui liam lovang tih in sawi ngam em ni?

Kan pi leh pu te chuan, "Nang, nang, nang" tiin midang an duhsak hmasa thin a, depression an neih ngai kan hre lo. It's my life in a bawihbeh, "Kei, kei, kei" tia mahni indah pawimawh hmasa ber thin te zingah erawh hri angin a leng mek si. Hawh u, a tlai hma ngei hian, kan ram, kan hnam i din thar leh ang u.. ^_^

Wednesday, 14 March 2012

ENG NI TURIN NGE MIN DUH!?


Mi te angin hmelin puak ti ve mah suh se hmelchhe urhsun chu ni hian ka inngai ngai bik lo! Mahse, ka thian kawm tam zawk leh ka kawm ngeih ber ber te hi a tira min piai hlak chak an ni zel mai hian ngaihtuah a ti thui..

Mite khawngaih ngai leh lainat ngai zawk ni mah ila khawngaihna leh hmangaihna a khat tia mite hriat reng duh ve tho ka ni. Fel ka duha that ka duh. Mi dang tana tangkai leh innghahna tlak nih ka duh. Kan duh apiang ni thei ta ila The Most Complete Man On Earth Award min hlan hial ta ve ang!

Fiamthu duh ve tak ka ni a, kan uan ve deuh lahin thutak pai lo min ti. Ka fiamthu vanga mi rilru tihnat ka hlauh vang leh ho lutuk min tih hlauh vangin han ngawi deuh ila tum bur mai min ti leh thung si. Mi dang fak hi ka nuam tih zawng a ni a, an dikna, thiamna leh mawina lai ngei ngei a fak pawhin mi bawl hrat nih ka hlawh a. Lawmthu sawi nuam ti mi ni mah ila sawi ngam tur pawh ka ni tawh lo, Kenny Rogers a hming chawiin Kenny Overs min ti leh palh ang! Mite anga tawngkam mawi han hman tum lahin inla zei min ti leh ang lawi a. Chhum deuh hmak hmaka tawng lahin induh, chapo, thinchhia min ti leh bawk si. Awm ngaihna a va vang thin tak em..

Mahni hna a rinawm hi dik kan ti vek. Han rinawm tak tak dawn meuh chuan min sel rawn a, rualpawl lo leh intifel ah min chhuah leh hlauh a. Midang chawikanna duhin ke han pen ila, mahni in tih lar tum min ti leh hlauh bawk si. Hringnun hi zawng a van khirh ngai em. Midang siam that tumin, 'tunah min ngei mahse nakinaha an lawm zawk zel' tih kan changchawi ve lahin min ngei hlen hi a tam zawk an lo ni leh si!? Fel ka tum vanga intifel ka nih a, dik ka duh vanga rualpawl lo ka nih zel dawn chuan eng tin hian nge maw ka awm dawn ni!?

Hringnun hian engah nge min hriatpui duh map loh mai le aw! He hmangaih ngaia hian hmangaihna a khat nih a duh a, khawngaih ngaia hian khawngaihna ngah tak nih a duh tih hi! Midangte chawikan ni lova midang chawikangtu nih a duh a, midang behchhana nung lova midangte rinchhan nih a duh tih te hi engah nge i hriat theih der loh mai le! Midangten malsawmna tinrenga min vur lai hian engah nge midang tana malsawmna nihna tur hun min hawn ve ngai loh tlat mai le! Ka duhthusam ang tak hi ka nih theih nan vawi khat tal te chu hun min hawn ve ta che.. Aw hringnun, eng ni turin nge min duh!?

Sunday, 26 June 2011

LALPA MIN TAWNGTAI TIR SUH!

Tam tak chu he thupui vang hian an  ner nghal ngei anga, eng emaw zah chuan piangthar lo hialah min chhuah anga, thenkhat phei chuan Kristianna do angah min puh duh hial ang. A rau mi tak chu ni lo mah ila chutiang anga min lo sawi zui chuan kan ngaih dan a in an loh vang mai mai tih in lo hre hmasa dawn nia!

Kristian za-ah za (100%) a in chhala kan lawm ve em em lai hian ‘Tawngtai’ tih thumal kher hi chuan sawifiah a ngai awm lo e. Amah erawh chu Kristian tia inchhal apiang hi Kristian chu kan ni ang em tih zawk hian ngaihtuah a ti thui khawp mai. Kristian in a tih tur a awm, chu mi engmah ti mang si lo, “Kristian ka ni” ti tho si ho hi eng category ah nge kan dah ang? Zoram hi kan vannei nge van duai. Zurui kawngsira lo letthlu reng pawh eng sakhua nge a nih han zawt ila ‘Kristian’ tih bak chhanna kan dawng chuang lo ang!! Lal Isua leh a zirtirte’n awm dan tur min zirtir ang chuan an awm lo chiang, mahse Kristian-ah an inchhal ngam tho. Heng ho zawng zawng hi Chhandamtu hian Kristian-ah a pawm vek thei a nih chuan sakhaw zui hahdam ber a ni khawp ang. Nge Mizote hian Kristianna hi kan ti-bawrhbangin ka ti-zahawm lo mai mai zawk? Za-ah za hian kan la inchhal fan dawn tho nge kan ka kan chip tawh zawk ang?

Mizote Kristian dan hi kan sawi zel dawn chuan a tawp thei dawn lo! Chuvangin kan thupuiah kan let tawh ang.. “Lalpa min tawngtai tir rawh” tih hla sain hlim taka kan lam durh durh ka hmuh chang hi chuan kei chu ka ip chawih chawih thin! Hla dang lo thlan hnan mai ka duh rum rum thin. A huaisen thlak pap pap em mai. Bible-ah ‘Mihring siam thatna’n khawdur a ngaihthu kan hmu. Mihring zia chu keini aiin a Siamtu hian a chiang, Amah kan hnaih lai ber leh kan auh nasat lai ber chu kan mangan lai a ni tih hi. Kan rin Pathian hian “Um, in duh a nih te chuan...” ti-in manganna vawr tawp hi min han thlen chiah sela, kan buai dan tur chu a chiang sa reng. Kan ngaihtuah kim loh vang nge ka ngaihtuah dan hi a dik lo zawk? Kei chuan ‘Lalpa min tawngtai tir suh’ tih hi ka la thlang fan.. Ama tawngtai tir ngai khawpa Amah hlat leh mangang em chu kan ram zimta-ah hian kan awmin ka ring lo!! Kristian niin kan inchhal vek a nih si te chuan..

A thuhrimin Mizo te hi chu kan mak khawpa, Pathian thu diriam vak vak thin te pawh hian an mangan darkar-ah chuan ‘Tawngtai’ bak kawngdang an hre tak tak chuang lo. Mi hriata an tawngtai kher lo a nih paw’n rilru tawngtaina an nei tal thovin ka ring. Chuvangin Ama tawngtai tir ngai khawp hi chuan Amah hi hlat lul lo ang u, manganna leh harsatna vawr tawp pawh kan chungah lo thleng lul suh se. A tawngtai tir ngai khawpin Amah hi kal bo san kan tum zawk em ni? Nge vanduaina thuah chhawng sarih vel kan tawng baw chak zawk? Ama tawngtai tir kan ngaih hmain tawngtai zel hi i tum zawk teh ang u.. Ama tawngtai tir ngai khawpa kan tal a nih chuan, min tawngtai tirna’na a hmanraw hman tur kha a theu neu lovang tih a chiang si a. Lalpa min tawngtai tir suh!

Saturday, 11 June 2011

LIRTHEI ATANGIN TAWLHPAHRITAH!

Fur a in tan leh dawn ta, kan veng tan chuan lirthei (Motor) ai mah chuan tawlhpahrit a fu leh tan dawn zawk a ang!! Dam lo serious tak, emergency a phurh tur fur chhung hian awm lo hram se tih hi kan tawngtaina a ni.. In hrilhhai lutuk palh ang kan sawi chiang law law ang e!

Kan veng chu Khuangpuilam a ni a, Kolasib khaw hmar lam tawn tirh kawngpui dung leh tlang lera awm a ni. Tuna ka rawn khel tur tak hi chu tlang veng lam pang chauh hi a ni ang!

Ka ngaihtuah vang vang hian kan veng tluka ram leh hnam hmangaiha Sorkar (eng Party pawh Sorkar se!) mualpho phal lo hi an awm dawn em ni ka ti thin. Sorkar mualpho hlauin vawi eng zat nge kan hnatlan tawh tih te leh kan tha leh zung sen ral hi chu a chhiar pawh ka chhiar seng hek lo!! Hei tak hi kan veng tinuamtu leh inunauna tithatu a ni lawi si.. Tam tak chuan tul lovah in intihah min ti mai thei.. Mahse kan tha sen hi a thlawnah kan ngai ngai lo. Kan veng kawng siamthat hna thawk tura Sorkar in a tih JR Construction erawh kan dem lo thei lo.. An Pisa puiah hial kan thalai lam, Khuangpuilam Youth club te chuan han len chilhin NBCC leh Sorkar lam hruaitu leh hnathawk te hial pawh an han dawr fo tawh.. Vawiin ni thlengin eng hlawhtlinna mah kan la hmu lo cheu!

Kan bialtu Minister zahawm tak hnenah pawh a chak min ngaihtuahsak chuan mipuiin kan thawk mai ang ti-hialin ngenngawl takin an han kal. A ni'n ruahmanna tha tak min lo siamsak lah PWD lamin boulder kan indaih lo an lo titlat bawk si.. Tawngkam tha ni lovin thiltih hmu duh veng kan nih chu a lang chhuak thuaia, phunnawi mai mai lovin kan theih ang angin kan kawngpui neih ve chhun chu kan thawm ve ngial thin. Mimal tlawmngaiin an boulder neih ang ang te rawn thawhin thahnem ngai takin kawngchhelaiah kan phah ve a. Tin, KYC lam hian NBCC in Kolasib N.H. 54 an repair dawna aan metal nawr khawh tam tham tak kha lei chhawngin chung te pawh chu phah a lo ni tawh thin. Chung kan phah ang ang te tal chu rawn chil mam tura Deptt lam kan ngen paw'n Roller kan indaih lo tih bak chhanna kan dawng ngai hek lo. Chung zawng zawng chu phunnawia Sorkar timualpho chuang lovin kan ngawih bopui zel.. Hotute hnena thlen lah ar mawng biak ang chauh a ni tih kan chiang.. Beisei nei tawh lo chung si a heti khawpa Sorkar mualpho hlau veng hi an awm dawn em ni!! Tam tak chuan ang chhuaka Zoram mipui hriata thawm nei tur hial pawn kan thalai lam KYC te pawh hi fuih pawrh an lo tum fo tawh thin, Sorkar hmasa hun lai ata tawh khan.. Kum 10 chuang kawng dung cheibawl sak tawh loh veng tan chuan lo ti ta pawh ni ila a awm hliah hliah.. Mahse kan hruaitute hian Sorkar a mualpho chuan ram leh hnam a mualpho a, chu chu kan zavaia mualphona a ni an tithei zel hi a ni ka fak loh theih loh chu!

Party thlei bik an nei lo a, eng party vang maha ram leh hnam mualpho kha kan hruaitute hian an phal lo. Inthlan a lo awm leh mah anga, he kawng hi siamthat a nih loh chuan kan veng chuan an vote pek dan tur erawh ka chiang, kan veng tluka veng lungrual tam hek lo.. An tling nawn mawh khawp mai kan veng kawng hi an siamthat loh chuan.. Sumin an vote an lei emaw pawh inti se an vote pekn tur chu ka chiang, a leitu te hian an chiang lo mai pawh a. A thlawnin sum an seng thlawn a ni. Ram leh hnam hmangaihtu thinlung chu hliamin a awma, a hliamtu te chu an mahni sum leh pai tihhek sak ve kha an duh a ni mai, thiam loh theih pawh an ni lo.. In thlan han awm leh se la kan hria ang chu.. Kan rin Pathian hian a mite ngaihsaklotu chu min paihthlak sak leh em em ang!!

A veng mipui te hian theih ang tawpin Sorkar mualphona dal tum thin mah ila Furchhia hian a rawn lai lang leh thin bawk si.. Kan inngaihtuah tlan chu a ngai a ni!!

Long live Khuangpuilam!!!